Pasi Irani njoftoi mbylljen e Ngushticës së Hormuzit për shkak të përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme, çmimet e naftës bruto dhe gazit natyror janë rritur ndjeshëm, dhe kryeqytetet evropiane po përpiqen të zbusin goditjen në tregun e energjisë.

Ngushtica e Hormuzit, e vendosur midis Gjirit Persik dhe Gjirit të Omanit, është një nga korridoret më të rëndësishme të energjisë në botë. Rreth 20 përqind e prodhimit global të naftës kalon nëpër këtë korridor të ngushtë detar, duke e bërë atë një pikë kyçe në tregtinë botërore të energjisë.

Edhe pse ekspertët thonë se mbyllja e ngushticës nuk do ta ndërpresë plotësisht furnizimin me naftë të Evropës, ata paralajmërojnë se çmimet do të mbeten të larta dhe se mund të pritet paqëndrueshmëri e vazhdueshme në treg.

Evropa nën presion

Shumë vende evropiane, përfshirë Italinë, Spanjën, Greqinë, Poloninë dhe Belgjikën, varen në një farë mase nga importimi ose rafinimi i naftës që kalon nëpër Hormuz.

Sipas Bashkimit Evropian, furnizuesit më të mëdhenj të naftës të BE-së janë Norvegjia (14.6 përqind), Shtetet e Bashkuara (14.5 përqind) dhe Kazakistani (12.2 përqind). Megjithatë, disa importe vijnë edhe nga vendet e Gjirit. Arabia Saudite përbënte 6.8 përqind të importeve totale të BE-së në nëntë muajt e parë të vitit 2025.

Komisioni Evropian ka thirrur një takim urgjent të ekspertëve teknikë për të shqyrtuar pasojat e shokut të ri energjetik, në një kohë kur BE-ja tashmë po përballet me çmimet e larta të energjisë elektrike dhe po përpiqet të forcojë konkurrueshmërinë e tij industriale.

Sa do të zgjasë kriza?

Analistët vlerësojnë se ndërprerjet mund të zgjasin edhe tre deri në katër javë të tjera, që do të thotë se çmimet do të mbeten nën presion. Aktualisht, sipas ekspertëve të tregut, një “prim rreziku” shtesë prej rreth 15 dollarësh për fuçi po përfshihet në çmimin e naftës.

Stabilizimi i tregut, besojnë ekspertët, është i mundur vetëm nëse zhvillohen negociata konkrete midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit ose nëse rikthehet lundrimi nëpër ngushticë.

A ka alternativa?

Ekspertët thonë se ekzistojnë rrugë të caktuara alternative, por asnjëra nuk mund ta zëvendësojë plotësisht kapacitetin e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalojnë rreth 20 milionë fuçi naftë çdo ditë.

Një opsion është tubacioni i naftës Lindje-Perëndim i Arabisë Saudite, i cili mund të transportojë deri në pesë milionë fuçi në ditë në Detin e Kuq, me mundësinë e rritjes së përkohshme të kapacitetit. Një alternativë tjetër është një tubacion nafte në Emiratet e Bashkuara Arabe që anashkalon ngushticën, por kapaciteti i tij është dukshëm më i vogël.