1) Pse e quajti Khamenei Shqipërinë “vend të vogël dhe djallëzor”?

Sepse, në atë deklarim, ai e lidhi Shqipërinë drejtpërdrejt me strehimin e MEK-ut (Mujahedin-e Khalq), të cilin autoritetet iraniane e konsiderojnë armik të rrezikshëm të regjimit. Ai e përshkroi Shqipërinë si vend që “po përdoret” nga SHBA-ja kundër Iranit, ndaj edhe gjuha ishte denigruese dhe kërcënuese. Këto komente u raportuan në kontekstin e tensioneve për MEK-un dhe marrëdhënieve me Tiranën.

2) Si ndikoi strehimi i MEK-ut në përkeqësimin e marrëdhënieve me Iranin?

Strehimi i mijëra anëtarëve të MEK-ut në Shqipëri (pas marrëveshjeve që lidhen me zhvendosjen e tyre nga Iraku) e ktheu vendin në një pikë shumë të ndjeshme për Teheranin. Më pas u shtuan akuzat për komplot-e dhe kërcënime ndaj MEK-ut në Shqipëri: në 2018–2019 autoritetet shqiptare dhe partnerët raportuan për tentativa/planifikime sulmesh dhe veprimtari të lidhura me rrjete iraniane, dhe Shqipëria ndërmori masa si dëbime diplomatike.

3) A ishin sulmet kibernetike hakmarrje direkte ndaj Tiranës?

Shqipëria i atribuoi sulmet kibernetike (sidomos ato të korrikut 2022) Iranit dhe i konsideroi si akt armiqësor ndaj shtetit shqiptar; edhe SHBA ndërmori veprime (p.sh. sanksione) pas akuzave. Analizat teknike dhe vlerësimet e institucioneve/ekspertëve perëndimorë i kanë lidhur këto sulme me hakmarrje/ndëshkim për strehimin e MEK-ut dhe për qëndrimin e Tiranës. Irani, nga ana tjetër, i ka mohuar akuzat.

4) Çfarë roli luajtën SHISH dhe SPAK në parandalimin e kërcënimeve?

• SHISH (inteligjenca): është përmendur në raportime si pjesë kyçe e zbulimit/parandalimit të planeve kundër objektivave të lidhura me MEK-un (përfshirë referenca për komplot-e të dyshuara rreth 2018).

• SPAK: u përfshi sidomos në dimensionin hetimor/penal. P.sh., operacioni/aksioni në kampin Ashraf-3 në qershor 2023 u tha se u krye mbi bazë urdhri/hetimi të lidhur me SPAK (me pretendime për veprimtari të ndaluara sipas marrëveshjes së qëndrimit dhe çështje të tjera).

5) Nëse konfirmohet vdekja e tij, a do të ndryshojë qasja e Iranit ndaj Shqipërisë?

Më shumë gjasa është që linja bazë të mos ndryshojë shpejt, sepse tensioni Shqipëri–Iran lidhet me çështje strukturore (MEK-u, siguria, kibernetika, NATO/SHBA), jo vetëm me një person. Shqipëria i ka prerë marrëdhëniet diplomatike me Iranin në shtator 2022 pas sulmeve kibernetike—pra qasja është tashmë në nivel konfrontimi diplomatik.